Bağlama Ailesi
Bağlama ailesinin değişik boydaki fertleri ve düzenleri için Anadolu´da yer yer değişebilen isimler verilmiştir. Sözgelimi çöğür ismi bir bölgede bağlama ailesinin en büyük ferdi için kullanılırken bir başka bölgede küçük boy bir bağlamayı anlatabilmekte veya bozuk düzen akordu için kimi kez saz düzeni denebilmektedir.
Bugün bağlama ailesini şöyle sıralayabiliriz:
Cura : Bağlama ailesinin en küçük ferdidir. 15-25 cm.lik tekne boyuna sahip cura 3 telliden 6 telliye kadar olabilir. Genelde uzun bazen kısa saplıdır. Tezene ve elle çalınır.
Çöğür : Curadan büyük, bağlamadan küçük bir boy olan çögür, 25-35 cm.lik tekne boyuna sahip olabilir. Tel sayısi 3 ten 7 sıraya kadar değişiklik gösterir. Cöğür de tezene ve elle çalınabilir
Bağlama : Kısa (17-19 perdeli) ve uzun sap(24 perdeli) olarak ikiye ayırabileceğimiz bağlama genelde 38-40 cm lik bir tekne boyuna sahiptir. Günümüzde en çok yapılan ve kullanılan kısa ve uzun saplı bağlamaya 7 sıra tel takılır. Kişiye bağlı olarak kısa sapta şelpe(elle çalım) icrası için tel sayısı 3-6 sıra çelik de olabilir.
Tambura : Uzun kollu 42-45 tekne bağlamalar için kullanılan isimdir. Genelde 7 sıra tel takılan tambura tezene ile çalınır ve Re kararlı tabir edilen icralar için sıklıkla kullanılır.
Divan Sazı (Meydan Sazı): Divan meclislerinde çalınan saz anlamında Divan Sazı veya (aşık atışmalarında meydan okumaktan esinlenerek) Meydan Sazı da denilir. Tekne boyu 45 cm.den 55 cm.ye kadar ulaşabilen ve uzun saplı olan Divan Sazı,bağlama ailesinin en büyük ve bas sesli ferdidir. Curadan 2 bağlamadan 1 oktav daha pes ses verir. 12 telliye kadar olanları varsa da genelde 7 sıra tellidir. Tezene ile icra edilir.
Elektro Bağlama: Elektro gitardan esinlenerek oluşturulmuş, geleneksel olarak kullanılmayan bir formdur.Genelde uzun saplı 38-40 tekne bağlamaya elektronik manyetikler(ses yükselticiler) takılmasıyla oluşmuştur. Sehirleşme çaba ve sürecindeki varoşların bir dönem yoğun olarak yaşadığı arabesk müzik kültürünün de etkisiyle o dönemler oldukça revaşta olan elektro bağlama günümüzde (halkmüziği bilincinin ve beğenisinin de artmasıyla) çok daha az rağbet görür olmuştur.
Bas Bağlama : Geleneksel olarak kullanılmasa da günümüzde profesyonel icralarda bas ve kontrabas sesleri elde etmek için son 10-15 yıldır özel olarak kulalnılan bir formdur. 50-55 cm.lik tekne boyunda, genelde kısa saplı ve metal burgulara sahip Bas Bağlamada 4 sıra (günümüzde bu 3 sıraya dönüşmektedir) kalın kontrabas teli kullanılır. Bas gitar gibi parmak ile çalınır.
Tüm bunlardan başka gelenekseli pek önemsemeyen ve bağlamayı gitara yakınlaştırma çabasında kimi müzisyenlerce, bağlamanın 4 sıra tellileri de kullanılmaktadır. Geleneksel bağlama form ve tekniklerinin dışındaki bu oluşum da halkmüziği içinde benimsenmemiş ve küçük bir gurup müzisyence tercih edilmiştir.
Gönderen =
|